Pháp: Ưu đãi giá điện, khí đốt cho nhân viên EDF đối mặt với cắt giảm

Một phúc lợi xã hội lâu đời dành cho nhân viên và người về hưu của các tập đoàn năng lượng Pháp như EDF và GDF, được biết đến với tên gọi "tarif agent", đang đứng trước nguy cơ bị cắt giảm. Quyết định này được đưa ra sau báo cáo của Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Pháp (Cour des comptes) chỉ ra chi phí quá lớn cho nhà nước, gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các liên đoàn lao động.

“Tarif agent” là gì và ai được hưởng lợi?

“Tarif agent” hay còn gọi là ưu đãi năng lượng tự nhiên, là một phúc lợi đặc biệt đã tồn tại gần 80 năm tại Pháp. Nó được thiết lập từ năm 1946, khi ngành điện và khí đốt được quốc hữu hóa, tạo nên các tập đoàn lớn như EDF (Électricité de France) và GDF (Gaz de France). Ưu đãi này được ghi nhận trong quy chế quốc gia của ngành công nghiệp điện và khí đốt, cho phép các nhân viên chính thức đang làm việc tại EDF, GDF và các công ty kế thừa từ các nhà khai thác lịch sử (như Engie, Enedis và GRDF) được trả giá năng lượng thấp hơn rất nhiều so với người dân thông thường. Cụ thể, những người thụ hưởng ưu đãi này được miễn phí thuê bao và chỉ phải trả một mức giá cố định là 0,61 centime euro/kWh cho điện và 0,24 centime euro/kWh cho khí đốt. Điều đáng chú ý là phúc lợi này cũng áp dụng cho những người đã về hưu từ các công ty này, với điều kiện họ đã làm việc ít nhất 15 năm. Theo tính toán của Cour des comptes năm 2024, một nhân viên hưởng ưu đãi chỉ phải trả 2,2% giá điện trung bình và 1,8% giá khí đốt trung bình so với các hộ gia đình khác. Ưu đãi này hiện đang mang lại lợi ích cho hơn 300.000 người trong toàn ngành năng lượng, trong đó có hơn 220.000 người thuộc tập đoàn EDF. Đây được coi là một loại lợi ích bằng hiện vật và vẫn phải chịu các khoản đóng góp xã hội cũng như thuế thu nhập cá nhân.

Tại sao ưu đãi này lại bị đặt dấu hỏi?

Việc “tarif agent” bị xem xét lại xuất phát từ một báo cáo của Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Pháp (Cour des comptes), cơ quan có vai trò giám sát việc sử dụng ngân sách công và tài chính của các tổ chức nhà nước. Báo cáo được công bố vào thứ Sáu, ngày 17 tháng 7 vừa qua, đã chỉ ra rằng chi phí của ưu đãi này đang trở thành một gánh nặng tài chính đáng kể đối với EDF – tập đoàn điện lực do nhà nước sở hữu. Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu biến động và áp lực tài chính ngày càng tăng lên các doanh nghiệp nhà nước, việc một phúc lợi xã hội lâu đời như "tarif agent" tiêu tốn một khoản lớn từ ngân sách công và lợi nhuận của EDF đã trở thành tâm điểm chỉ trích. Cour des comptes lập luận rằng mức giá ưu đãi quá thấp, đặc biệt khi so sánh với giá thị trường mà người dân Pháp phải trả, tạo ra sự bất bình đẳng và gây thiệt hại cho nhà cung cấp điện thuộc sở hữu nhà nước. Mặc dù các công đoàn trong ngành đã phản đối các ước tính về chi phí của Cour des comptes, nhưng việc phúc lợi này được tài trợ bởi một công ty nhà nước đã khiến nó trở thành đối tượng của các cuộc tranh luận về hiệu quả chi tiêu công và công bằng xã hội.