Thương mại đối ngoại Trung Quốc tăng vọt nhờ xe điện và trí tuệ nhân tạo

Dữ liệu thương mại mới nhất cho thấy Trung Quốc đã ghi nhận một nửa đầu năm 2026 đầy ấn tượng, với kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực xe điện, cùng với sự gia tăng nhập khẩu phục vụ nhu cầu phát triển trí tuệ nhân tạo. Những con số này củng cố vị thế của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trên trường quốc tế, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên những tranh cãi thương mại với nhiều đối tác phương Tây và các nước đang phát triển.

Bức tranh tăng trưởng ấn tượng nửa đầu năm 2026

Theo số liệu thương mại đối ngoại của Trung Quốc được công bố vào ngày 14 tháng 7 vừa qua, kim ngạch xuất khẩu của nước này đã tăng 27% trong tháng 6 so với cùng kỳ năm 2025. Cùng với đó, nhập khẩu cũng chứng kiến mức tăng đáng kể là 36%. Mặc dù nhập khẩu tăng cao, cán cân thương mại của Trung Quốc vẫn duy trì thặng dư ở mức kỷ lục 576 tỷ USD (tương đương khoảng 505 tỷ Euro) trong sáu tháng đầu năm 2026. Với đà này, các nhà phân tích dự báo Trung Quốc có thể sẽ đạt mức thặng dư thương mại 1.000 tỷ USD trong cả năm 2026, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp đạt được cột mốc quan trọng này.

Động lực từ xe điện và cuộc đua trí tuệ nhân tạo

Sự bùng nổ của xuất khẩu Trung Quốc được cho là chủ yếu nhờ vào ngành công nghiệp xe điện (EV). Chỉ riêng trong tháng 6, Trung Quốc đã xuất khẩu tới 1 triệu chiếc ô tô. Con số này khẳng định vị thế thống trị của quốc gia này trên thị trường xe điện toàn cầu. Nhu cầu về xe điện đã tăng vọt trên khắp thế giới kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2, dẫn đến giá xăng dầu biến động mạnh và thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang các phương tiện sử dụng năng lượng sạch hơn. Bên cạnh đó, sự gia tăng nhập khẩu của Trung Quốc chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu ngày càng lớn trong cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), cho thấy sự đầu tư mạnh mẽ vào các công nghệ tiên tiến để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Căng thẳng thương mại và mối lo ngại toàn cầu

Tuy nhiên, sự tăng trưởng vượt bậc trong thương mại của Trung Quốc cũng trở thành một nguồn cơn gây ra các tranh chấp thương mại ngày càng gia tăng với nhiều quốc gia. Các nước phương Tây, bao gồm Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ, cùng với một số quốc gia thuộc 'Nam Bán cầu' ở châu Phi và Mỹ Latinh, bày tỏ lo ngại rằng thị trường của họ sẽ bị tràn ngập bởi các sản phẩm Trung Quốc. Đổi lại, các nước này có nguy cơ chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô đơn thuần, làm mất cân bằng thương mại và ảnh hưởng đến sự phát triển của các ngành công nghiệp nội địa. Một vấn đề khác là chính phủ và các công ty Trung Quốc cũng tỏ ra không mấy mặn mà trong việc chuyển giao một phần giá trị gia tăng sản xuất ra nước ngoài, khiến các đối tác thương mại càng thêm bất bình. Đối với cộng đồng người Việt tại Pháp, những diễn biến này không chỉ là câu chuyện kinh tế vĩ mô mà còn có thể tác động gián tiếp đến đời sống hàng ngày. Các chính sách thương mại của Liên minh châu Âu nhằm đối phó với tình trạng mất cân bằng này có thể ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa tiêu dùng, khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp và thậm chí là tình hình việc làm trong một số lĩnh vực tại Pháp, nơi nhiều người Việt đang sinh sống và làm việc.