Sức ảnh hưởng của sử thi 'Odyssey' trong điện ảnh: Từ Méliès đến các tác phẩm hiện đại

Sử thi Hy Lạp cổ đại 'Odyssey' của Homer từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho vô số nhà làm phim, tạo nên một di sản điện ảnh đồ sộ với đủ thể loại, từ những bộ phim sử thi hoành tráng đến các bản parody hài hước, phim người lớn và thậm chí cả các tác phẩm Viễn Tây kiểu Ý. Từ những ngày đầu sơ khai của điện ảnh, câu chuyện về cuộc hành trình trở về đầy gian nan của người anh hùng Odysseus đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong DNA của nghệ thuật thứ bảy.

Dấu ấn văn hóa và nền tảng cốt truyện

Odyssey không chỉ là một thiên sử thi vĩ đại mà còn là một trong những nền tảng của văn hóa và nghệ thuật phương Tây. Tác phẩm này đã định hình nên nhiều cấu trúc, mô hình kể chuyện và các huyền thoại lãng mạn lẫn anh hùng ca. Những yếu tố cốt lõi như sự hình thành người anh hùng, hành trình tìm kiếm, sự hòa quyện giữa con người và thần thánh, giữa thực tại và siêu nhiên, tất cả đã tạo nên một di sản nặng ký mà điện ảnh, theo cách riêng của mình, đã kế thừa và phát huy một cách mạnh mẽ. Đối với cộng đồng người Việt tại Pháp, việc tìm hiểu về các tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ Odyssey cũng là một cách thú vị để khám phá sâu hơn về văn hóa phương Tây và tầm ảnh hưởng của nó đến nghệ thuật toàn cầu.

Từ những thước phim tiên phong của Pháp

Ngay từ những buổi bình minh của điện ảnh, Odyssey đã nhanh chóng được các nhà làm phim khai thác nhờ vào cốt truyện giàu phiêu lưu và kịch tính, lý tưởng để thu hút khán giả. Chính Georges Méliès, người được mệnh danh là cha đẻ của điện ảnh kể chuyện, đã đạo diễn bộ phim ngắn 'Ulysse et le Géant Polyphème' (còn được biết đến với tên 'The Mysterious Island') vào năm 1905. Trong một cảnh quay duy nhất, bộ phim khắc họa người anh hùng Odysseus đang ngủ ở lối vào một hang động, trước khi một bàn tay và khuôn mặt khổng lồ – một ảo ảnh được tạo ra bằng kỹ thuật chồng hình – xuất hiện. Tỉnh dậy, Odysseus đã đâm ngọn giáo vào con mắt duy nhất của sinh vật. Tiếp đó, vào năm 1908, phong trào 'film d'art' (phim nghệ thuật) của Pháp, với mục tiêu nâng tầm điện ảnh khỏi nguồn gốc giải trí bình dân, cũng đã quan tâm đến huyền thoại này với tác phẩm 'Le Retour d'Ulysse' (Sự trở về của Odysseus). Bộ phim được đạo diễn bởi André Calmettes và Charles Le Bargy, kịch bản chuyển thể bởi Jules Lemaître từ Viện Hàn lâm Pháp (Académie Française) và được trình bày bởi các diễn viên đầy biểu cảm của nhà hát quốc gia Comédie-Française, cho thấy sự nghiêm túc và đầu tư vào nghệ thuật điện ảnh từ rất sớm.

Dấu ấn của điện ảnh Ý

Điện ảnh Ý vào những năm 1910 cũng đặc biệt yêu thích các câu chuyện từ thời cổ đại. Trước những tác phẩm kinh điển như 'Quo Vadis' của Enrico Guazzoni (1913) và 'Cabiria' của Giovanni Pastrone (1914), đã có 'L'Odissea' do Francesco Bertolini và Adolfo Padovan đạo diễn vào năm 1911. Chỉ với 44 phút, bộ phim này đã trình bày các sự kiện khác nhau trong hành trình của Odysseus và những người bạn đồng hành của ông thông qua một loạt các cảnh quay mang tính chất 'tableau' (tức là các cảnh được dàn dựng như những bức tranh sống động, ít chuyển động).