Chiến lược an ninh Mỹ và thách thức mới cho châu Âu

Theo phân tích của nhà khoa học chính trị Alexandra de Hoop Scheffer, Washington đang đơn phương tái định hình hợp đồng xuyên Đại Tây Dương, gây áp lực buộc các đồng minh châu Âu phải tự chủ hơn trong vấn đề an ninh. Sự thay đổi chiến lược này, từ 'chia sẻ gánh nặng' sang 'chuyển giao gánh nặng', đặt ra thách thức lớn cho châu Âu trong việc điều phối ngành công nghiệp quốc phòng và định hình tương lai phòng thủ của mình.

Hội nghị thượng đỉnh NATO và bối cảnh căng thẳng

Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sắp diễn ra tại Ankara vào ngày 7 và 8 tháng 7 tới, trong bối cảnh mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và các đồng minh châu Âu đang trải qua giai đoạn căng thẳng. Tình hình được cho là phức tạp hơn bởi các cuộc xung đột đang diễn ra ở Iran và Ukraine. Bà Alexandra de Hoop Scheffer, Chủ tịch Quỹ Marshall Đức – một viện nghiên cứu có ảnh hưởng sâu rộng trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương – đã đưa ra những phân tích sâu sắc về chiến lược của Hoa Kỳ trong việc điều chỉnh vai trò của mình đối với an ninh lục địa châu Âu. Đối với Pháp, một quốc gia thành viên chủ chốt của NATO và là cường quốc quân sự hàng đầu châu Âu, những diễn biến này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Pháp từ lâu đã ủng hộ một châu Âu tự chủ hơn về mặt chiến lược, và động thái này của Mỹ có thể vừa là thách thức, vừa là cơ hội để hiện thực hóa tầm nhìn đó.

Từ 'chia sẻ gánh nặng' sang 'chuyển giao gánh nặng': Chiến lược mới của Hoa Kỳ

Bà de Hoop Scheffer nhấn mạnh rằng chúng ta đang chứng kiến một cuộc đàm phán lại về 'hợp đồng xuyên Đại Tây Dương' – nền tảng của liên minh an ninh kéo dài hàng thập kỷ. Washington đang gửi một thông điệp rõ ràng tới các quốc gia châu Âu: kỷ nguyên của 'chia sẻ gánh nặng' (burden sharing) đã kết thúc, và giờ là lúc chuyển sang kỷ nguyên của 'chuyển giao gánh nặng' (burden shifting). Điều này có nghĩa là thay vì cùng nhau gánh vác trách nhiệm an ninh, Hoa Kỳ mong muốn châu Âu tự mình đảm nhận phần lớn trách nhiệm này. Chính quyền Trump, một năm sau khi mục tiêu 5% được đặt ra, đánh giá rằng tiến độ của các đồng minh châu Âu vẫn chưa đủ nhanh. Mặc dù các đồng minh châu Âu và Canada đã tăng chi tiêu quốc phòng thêm 20% theo giá trị thực vào năm 2025, đạt tổng cộng 574 tỷ đô la, và tất cả hiện đã đạt ngưỡng chi tiêu 2% GDP theo yêu cầu của NATO, Nhà Trắng vẫn thúc giục châu Âu cần hành động nhanh chóng hơn nữa.

Thách thức và cơ hội cho nền quốc phòng châu Âu

Sự thay đổi chiến lược từ phía Hoa Kỳ đặt ra một thách thức lớn nhưng đồng thời cũng là cơ hội cho châu Âu. Việc 'chuyển giao gánh nặng' đòi hỏi các quốc gia châu Âu phải tăng cường phối hợp trong việc tổ chức và phát triển ngành công nghiệp quốc phòng của mình. Điều này không chỉ bao gồm việc tăng chi tiêu mà còn là việc hợp lý hóa sản xuất, nghiên cứu và phát triển công nghệ quân sự chung, nhằm xây dựng một năng lực phòng thủ độc lập và hiệu quả hơn. Đối với Pháp, quốc gia có nền công nghiệp quốc phòng mạnh mẽ và luôn chủ trương tự chủ chiến lược, đây có thể là thời điểm để đẩy mạnh các sáng kiến hợp tác quốc phòng trong Liên minh châu Âu, giảm bớt sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ. Tuy nhiên, việc phối hợp giữa 27 quốc gia thành viên với những lợi ích và ưu tiên khác nhau luôn là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự đồng thuận chính trị và đầu tư đáng kể.