Cháy rừng ở Pháp: Các nhà khoa học tìm giải pháp cho rừng trong tương lai

Biến đổi khí hậu đang khiến các trận cháy rừng trở nên thường xuyên và dữ dội hơn tại Pháp, đặc biệt là ở các vùng Địa Trung Hải. Trước thực trạng đó, các nhà khoa học và chuyên gia lâm nghiệp tại quốc gia này đang nỗ lực nghiên cứu, tìm kiếm những giải pháp dài hạn để kiến tạo nên những cánh rừng có khả năng chống chịu tốt hơn với hạn hán và hỏa hoạn trong tương lai.

Sức sống mãnh liệt của thiên nhiên sau thảm họa cháy rừng

Năm 2021, một trận cháy rừng lịch sử đã tàn phá hơn 7.000 hecta thuộc Massif des Maures – một dãy núi ở vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur, miền Nam nước Pháp. Đây không phải lần đầu tiên khu vực này hứng chịu thiệt hại nặng nề, khi vào năm 2003, Massif des Maures cũng từng chìm trong biển lửa. Tuy nhiên, điều đáng ngạc nhiên là ngày nay, một phần lớn khu rừng Địa Trung Hải xanh tươi đã được bảo toàn khỏi những đám cháy mới nhất. Các chuyên gia lâm nghiệp thuộc Văn phòng Rừng Quốc gia Pháp (ONF - Office National des Forêts) đã chứng kiến thiên nhiên tự mình hồi sinh mà không cần đến sự can thiệp của con người. ONF là cơ quan công quyền chịu trách nhiệm quản lý và bảo tồn các khu rừng quốc gia tại Pháp, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì đa dạng sinh học và phòng chống cháy rừng. Ông Bruno Teissier du Cros, một chuyên gia từ ONF, giải thích rằng nhiều loài cây đặc trưng của vùng Địa Trung Hải có khả năng tự bảo vệ và tái sinh đáng kinh ngạc. Đơn cử như cây dâu tây (arbousier), loài cây này có bộ rễ ăn sâu, giúp chúng tìm kiếm nguồn nước ở dưới lòng đất và dự trữ lượng lớn năng lượng. Khi xảy ra hỏa hoạn, chúng có thể dùng nguồn năng lượng dự trữ này để tái sinh từ đống tro tàn. Một loài cây khác cũng thích nghi tốt với cháy rừng là sồi bần (chêne-liège). Lớp vỏ bần dày của chúng có tác dụng như một lớp áo giáp, bảo vệ phần lõi cây khỏi sức nóng của lửa. Dù lá có thể bị cháy rụi, cây sồi bần vẫn có khả năng phát triển trở lại sau đó. Thông Aleppo (pin d'Alep) lại áp dụng một chiến lược khác biệt. Dưới tác động của nhiệt độ cao trong đám cháy, các nón thông của chúng sẽ bung ra, phát tán hạt giống đi khắp nơi. Điều này đã được quan sát tại một khu vực bị cháy cách đây hơn 20 năm, nơi những cây thông non đã mọc lên từ hạt giống. Ông Teissier du Cros ví von rằng: “Một cây thông không bị cháy là một cây thông đã bỏ lỡ cuộc đời mình”, nhấn mạnh tầm quan trọng của lửa trong chu kỳ sinh sản của loài cây này.

Những thử nghiệm khoa học cho tương lai của rừng

Mặc dù thiên nhiên có khả năng tự phục hồi, quá trình này thường mất rất nhiều thời gian. Để đẩy nhanh tiến độ và xây dựng những khu rừng bền vững hơn, các nhà khoa học đang tiến hành nhiều thử nghiệm. Tại Massif du Castillon, một dãy núi khác ở miền Nam nước Pháp, một dự án nghiên cứu đang được triển khai nhằm tìm ra những loài cây có thể chống chịu tốt với hạn hán cực đoan trong tương lai. Ông Bernard Prévosto, một nhà nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Nông nghiệp, Thực phẩm và Môi trường Quốc gia Pháp (INRAE - Institut national de recherche pour l'agriculture, l'alimentation et l'environnement), cho biết: “Chúng tôi đã đưa vào thử nghiệm nhiều loại cây lá rộng khác nhau để tạo ra một khu rừng đa dạng và phong phú hơn. Đồng thời, chúng tôi cũng muốn kiểm tra các loài cây có khả năng thích nghi tốt hơn với khí hậu nóng và khô hạn trong tương lai.” INRAE là một trong những viện nghiên cứu hàng đầu châu Âu, tập trung vào các lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm, môi trường và sức khỏe, đóng góp quan trọng vào việc giải quyết các thách thức toàn cầu. Kết quả ban đầu cho thấy không phải tất cả các loài cây đều có khả năng sinh trưởng như nhau trong điều kiện khắc nghiệt. Tuy nhiên, đã có những thành công đáng khích lệ. Ông Prévosto chia sẻ: “Chúng tôi có một ví dụ thành công điển hình với cây tần bì hoa (frêne à fleurs) này, nó đã sống sót rất tốt và cho thấy sự tăng trưởng đáng kể trong những điều kiện cực kỳ khó khăn.” Những thử nghiệm này hứa hẹn sẽ cung cấp dữ liệu quý giá để các nhà lâm nghiệp có thể lựa chọn và trồng các loài cây phù hợp, giúp rừng Pháp thích nghi tốt hơn với những thách thức của biến đổi khí hậu.